Konferencja podsumowująca półmetek wdrażania Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji (FST) odbyła się 22 października 2026 r.
Od Yeti do konkretnych efektów
„Czy sprawiedliwa transformacja jest jak Yeti? Każdy o niej słyszał, ale nikt jej nie widział” – to pytanie otworzyło merytoryczną część konferencji. Uczestnicy wydarzenia wielokrotnie podkreślali, że Yeti nie jest tylko legendą, ale przybrał materialną postać, postać efektów płynących z realizacji licznych projektów finansowanych właśnie z Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji, które są widoczne w całej naszej przestrzeni społecznej, gospodarczej i środowiskowej.
Maciej Sytek, Prezes Zarządu Agencji Rozwoju Regionalnego S.A. w Koninie i Pełnomocnik Zarządu Województwa Wielkopolskiego ds. restrukturyzacji Wielkopolski Wschodniej otworzył konferencję i podsumował dotychczasowe wykorzystanie środków z Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji (FST). To już nie tylko plany, ale konkretne działania i inwestycje.
W ciągu trzech lat wdrażania funduszu ogłoszono łącznie 40 naborów, złożono 686 projektów, a wartość wnioskowanego wsparcia przekroczyła 2,15 mld zł. Wsparcie objęło m.in. przedsiębiorców, edukację i rozwój kompetencji, przekwalifikowanie pracowników, usługi społeczne, odnawialne źródła energii oraz inwestycje samorządowe.
Prezes Sytek podkreślił w swoim wystąpieniu znaczenie projektów strategicznych. Szczególną rolę przypisał projektowi „Droga do zatrudnienia po węglu”, wspierającego osoby zagrożone utratą zatrudnienia lub pozostających bez pracy w wyniku zmian zachodzących w sektorze energetycznym. „Jeśli ten projekt się nie uda, to transformacja się nie uda” – podkreślił Maciej Sytek.
Następnie Joanna Sterzyńska-Lindberg, dyrektorka Przedstawicielstwa Regionalnego Komisji Europejskiej w Polsce, zwróciła uwagę na rosnącą pozycję regionu na europejskiej mapie transformacji. Jak zaznaczyła, Wielkopolska Wschodnia stała się przykładem sprawnego wdrażania zmian, o którym mówi się nie tylko w Wielkopolsce, ale również w Europie.
Najważniejsza zmiana? W sposobie myślenia
O gospodarce, inwestycjach i realizowanych z FST projektach, rozmawiano podczas pierwszego panelu, drugi panel poświęcono społecznemu wymiarowi transformacji. Przedstawiciele organizacji pozarządowych, związków zawodowych, biznesu i środowisk eksperckich podkreślali znaczenie dialogu, ochrony miejsc pracy i tworzenia nowych perspektyw dla młodych ludzi.
– Najważniejszą zmianą jest zmiana mentalna. Uważam to za największy sukces tej transformacji. Zamiast mówić „nie da się”, znajdujemy sposób, aby umiejętnie to zrobić. Razem usiedliśmy do stołu i rozmawialiśmy – mówiła Miłosława Stępień, lokalna działaczka.
Z kolei Alicja Messerszmidt, która przewodniczy górniczym związkom zawodowym podkreśliła, że transformacja nie powinna polegać na likwidowaniu, lecz na budowaniu – nowych miejsc pracy, możliwości i bezpiecznej przyszłości dla pracowników oraz mieszkańców regionu. Właśnie w takim podejściu upatruje jej prawdziwego sensu.
W dalszej części konferencji Anna Brussa dyrektorka ds. cyrkularności i dekarbonizacji łańcuchów wartości z Climate-KIC wskazała na koncepcję Net-Zero Valley jako impuls do dalszej współpracy i budowania porozumienia wokół rozwoju regionu.
Transformacja 2.0: co po 2027 roku?
Przyszłość Wielkopolski Wschodniej była tematem trzeciego panelu. W obliczu zmian w unijnej polityce finansowania i perspektywy zakończenia obecnego etapu wsparcia region stoi przed pytaniem, jak utrzymać tempo przemian po 2027 roku.
Przedstawiciele Konina, Turku, Koła, Słupcy oraz powiatu konińskiego rozmawiali o lokalnych potencjałach i kierunkach rozwoju w obliczu nadchodzących zmian. Wśród poruszanych tematów znalazły się nowe inwestycje energetyczne, rozwój sektora małych i średnich przedsiębiorstw, turystyka, usługi społeczne oraz poszukiwanie nowych specjalizacji gospodarczych. Ważnym wątkiem była także energetyka jądrowa, postrzegana jako jeden z potencjalnych impulsów rozwojowych dla Wielkopolski Wschodniej.
O przyszłości wsparcia unijnego w latach 2028–2034 mówił Grzegorz Potrzebowski z Urzędu Marszałkowskiego Województwa Wielkopolskiego. Podkreślił, że choć w nowej perspektywie finansowej nie będzie już Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji to środki na kontynuację tego procesu nadal będą dostępne, choć w innej formie.
Przyszłość zaczyna się lokalnie
Spotkanie w Koninie pokazało, że sprawiedliwa transformacja przestała być abstrakcyjnym hasłem. Przed regionem kolejny etap zmian, w którym kluczowe będą współpraca, nowe miejsca pracy i umiejętność wykorzystania lokalnych możliwości. Pytanie nie brzmi już tylko, co udało się zmienić, ale co Wielkopolska Wschodnia zbuduje na tej podstawie w kolejnych latach?
